Een woordje uitleg over het vernieuwde Ruef-orgel in de Sint Martinuskerk te Stevoort (Hasselt) : 

Geschiedenis

Het orgel van de St. Martinuskerk te Stevoort werd in 1898 gebouwd door een orgelmaker uit St. Truiden, Theodoor Ruef. (wordt Ruuuf uitgesproken)

In 1962 onderging het een herstel- en transformatiebeurt door de orgelbouwer Emile Verschueren uit Tongeren.

Het oude orgel heeft zijn honderd jaar niet kunnen uitzingen. In de jaren ’80 ontstonden er ernstige barsten in de windladen door een verkeerd stookbeleid. Het instrument werd hierdoor onbespeelbaar. Bij de interieurrestauratie van de kerk werd bovendien de windvoorziening nog eens afgekoppeld waardoor het orgel helemaal dood was. De volgende generatie moest het verder doen met elektronische klanken…

Een nieuwe wind

In 2007 heeft een groep dynamische mensen van de kerkfabriek haar schouders eronder gezet om het orgel terug leven in te blazen.

Dank zij deze mensen en de financiële steun van de stad Hasselt en de Vlaamse gemeenschap kon men de werken realiseren. 

De kerkraad was heel verheugd toen orgelbouwer Mark Nagels uit Kozen in 2009 de werkzaamheden kon aanvatten. 

De aanvankelijke vraag van de kerkfabriek was: ´Maak ons orgel in orde zodat het terug goed bespeelbaar is voor wat wij het nodig hebben.´

Wanneer nadien de mogelijkheid kwam voor subsidies, werd van overheidswege de lat wat hoger gelegd. Het orgel moest terug meer naar zijn oorspronkelijke staat gebracht worden. Enkele registers die in de zestiger jaren verdwenen waren moesten terugkomen.

De zaak werd bekeken en besproken. Ook moesten er enkele compromissen gemaakt worden, daar de oorspronkelijke bouwer op bepaalde punten vrij ingewikkelde constructies gemaakt had, waar het ook gemakkelijk kon. Niet alleen gemakkelijker, maar ook beter.

Restauratie - renovatie ?

Tegen de algemene regel van de restauratie heeft men, zowel in de mechaniek als in de windvoorziening, toch enkele veranderingen moeten doorvoeren die van kapitaal belang waren om een bevredigend resultaat te kunnen halen. Daarom spreken we liever over renovatie of vernieuwing. 

Met alle respect voor Ruef is er zoveel mogelijk van zijn materiaal herbruikt en aangevuld met evenwaardige stukken. 

Waar het noodzakelijk was is er voor kwaliteit en levensduur gekozen, en heeft orgelbouwer Nagels niet altijd historische materialen gebruikt. Het was ook niet de bedoeling om een museumstuk te maken, maar wel een orgel dat goed klinkt en in de loop der jaren goed bespeelbaar blijft.

Het was niet de bedoeling om de originele Ruef klank terug te hebben, maar er werd gestreefd de ideale klankrichting te benaderen die op het eind van de 19 de eeuw gangbaar was, en die in deze ruimte past.

Het ontbrekende pijpwerk werd zoveel mogelijk aangevuld met oude gerestaureerde pijpen van deze periode. Dit geldt vooral voor de tongwerken. Het overige nieuwe pijpwerk is aangepast aan de stijl van het oude. Het orgel telt nu 15 registers met volgende dispositie:

Hoofdwerk C-g”’

Zwelwerk C-g”’

Pedaal C-d’

Bourdon 16’

Fugara 8’

Soubasse 16’

Montre 8’

Bourdon 8’

Flûte ouvert 8’

Gamba 8’

Salicional 4’

Bourdon 8’

Flûte 4’

Prestant 4’

Basson-Hautbois 8’

Speelhulpen :

Doublette 2’

Koppeling I +II

Fourniture 2 R.

P +I

Trompette 8’

P +II

Tremulant

In het totaal telt dit orgel 855 pijpen, waarvan 845 echt spreken.

Hiervan zijn er 90 in hout. De overige bestaan uit een legering van tin en lood, variërend van 33%- tot 70% tin. (zoals de frontpijpen vooraan)

Alle pijpen hebben een individuele behandeling gehad en zijn opnieuw geïntoneerd en gestemd zodat ze een mooie aangepaste klank in deze ruimte geven.

Het front bestaat uit 43 pijpen waarvan er 10 niet spreken (= blinde pijpen) deze dienen als opvulling voor het zicht. Op 2 pijpen na zijn dit allemaal de oude pijpen die terug gepolijst werden.

Voor de instandhouding van het orgel werd er een grondig nazicht van het verwarmingssysteem uitgevoerd. Er kwamen 8 grote radiatoren bij alsook het luchtcirculatiesysteem werd geoptimaliseerd en geautomatiseerd. Ook werd de kerk maximaal geïsoleerd. Vanaf nu zal er dus in onze kerk steeds een aangename basistemperatuur zijn en een goed gecontroleerde luchtvochtigheid.

Ons vernieuwde orgel werd onlangs ingezegend door Mr. Patrick Hoogmartens en zal voortaan onze erediensten weer kunnen opluisteren. Ook zullen we weer concerten kunnen geven in onze Sint Martinuskerk.

Wenst U op de hoogte te blijven van concerten in onze kerk? 
Stuur dan een mail met uw gegevens naar: orgel(at)stevoort.be 

De Kerkraad Sint Martinus Stevoort & Marc Nagels